Encyklopedia
Z Wikipedii
Encyklopedia ( łac. encyclopaedia z gr . sypialnie Athena Unicode, depilacja laserowa New Athena Unicode, suknie ślubne Gentium, pozycjonowanie i optymalizacja Palatino Linotype, fotele z masażem Galatia SIL, monitoring Arial Unicode MS, stoły Lucida Sans Unicode, sypialnie Code2000;" xml:lang="grc">ἐνκύκλιos, szczawnica enkýklios – "tworzący krąg" + gr . kamery Athena Unicode, szczawnica New Athena Unicode, soczewki kontaktowe Gentium, łóżka Palatino Linotype, 436xayyal8 Galatia SIL, Zakopane apartamenty Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode, Code2000;" xml:lang="grc">παιδεία, paideía – "wykształcenie") – kompendium ludzkiej wiedzy zapisane w formie zbioru haseł (słów kluczowych) z wyjaśnieniem ich znaczenia. Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym , dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji.
Encyklopedia może być powszechna, tj. starająca się ująć całą ludzką wiedzę (taka jak np. Wielka encyklopedia powszechna PWN ), lub może być encyklopedią specjalistyczną z danej dziedziny (np. Encyklopedia Odkryć i Wynalazków PWN). Obecnie największą wirtualną encyklopedią jest Wikipedia [1] .
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
Często przyjmuje się, że pomysł księgi składającej się z alfabetycznie ułożonej listy haseł wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem ich znaczenia pochodzi od Johna Harrisa , który w 1704 roku opublikował swój Lexicon technicum, aczkolwiek terminu encyklopedia w znaczeniu "całokształt wiedzy" użył po raz pierwszy w 1532 roku François Rabelais . W tytule dzieła encyklopedia pojawiła się w 1559 r. w pracy humanisty chorwackiego Pavao Skalicia (Encyclopaediae seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam profanarum epistemon).
Prace mające charakter encyklopedyczny pojawiły się już dwa tysiące lat temu i powstawały w następnych wiekach:
- Marek Terencjusz Warron – Disciplinarum libri IX (ok. 50 p.n.e. )
- Pliniusz Starszy – Historia naturalna (Historia naturalis) ( I w. )
- Panorama cesarska (皇覽 Huanglan) ( Chiny , ok. 220 )
- Izydor z Sewilli – Etymologiarum seu originum libri XX (początek VII w. )
- Al-Dżahiz – Księga zwierząt (Kitab al-chajwan) (kraje arabskie, IX w. )
- Semadewa (Indie, XII w. )
- Hemadri (Indie, XIII w. )
- Wincenty z Beauvais – Zwierciadło większe (Speculum maius) (ok. 1240 )
- Brunetto Latini – Skarbiec wiedzy (Li livres dou Tresor) (ok. 1265 )
[ edytuj ] Znane encyklopedie
Pierwszą encyklopedią powszechną była francuska Encyclopédie , której edytorami byli Jean d'Alembert i Denis Diderot . Encyklopedia ta została ukończona w 1772 roku. Liczyła ona 28 tomów , 71818 artykułów i 2885 ilustracji. Jej współautorzy są często nazywani kręgiem francuskich encyklopedystów, z których wielu zostało później współorganizatorami Wielkiej Rewolucji Francuskiej .
Równolegle z encyklopedią francuską, zaczęła powstawać Encyclopaedia Britannica , której pierwsze trzytomowe wydanie opublikowano w latach 1768 - 1771 . Obecnie Encyclopaedia Britannica jest największym na świecie tego rodzaju wydawnictwem . Liczy ona obecnie 32 tomy (12 Micropaedii, 17 Macropaedii, 2 Indeksu i 1 Propaedii) i ponad 65 000 artykułów zawierających ok. 44 000 000 słów.
W niemieckim obszarze językowym dużym uznaniem cieszą się wydawnictwa encyklopedyczne Brockhaus .
W Polsce dominującą pozycję na rynku wydawnictw encyklopedycznych od dziesięcioleci zajmuje PWN.
[ edytuj ] Encyklopedie elektroniczne
Encyklopedia jest bardzo wygodną formą wiedzy do zaimplementowania jej w formie elektronicznej. W związku z tym, olbrzymia większość wydawnictw encyklopedycznych przechodzi powoli z wersji papierowych na wersje rozprowadzane na płytach CD-ROM lub innych tego rodzaju nośnikach . Dodatkową zaletą takiej formy rozprowadzania jest możliwość dodawania do haseł plików multimedialnych , które nie mogłyby się znaleźć w papierowej wersji.
Elektroniczne wersje encyklopedii nie muszą już w zasadzie posiadać alfabetycznego układu haseł. Hasła wyszukuje się w nich zwykle przez rozmaite automatyczne systemy wyszukiwawcze, w których można często stosować zaawansowane metody wyszukiwania za pomocą rozbudowanych wyrażeń (np. koniunkcji lub alternatywy wyrazów kluczowych). Przeszukiwanie takich encyklopedii ułatwia mechanizm hipertekstu , łączący pokrewne treściowo hasła.
Bardzo obszerną paletę elektronicznych wydawnictw encyklopedycznych, ogólnych i specjalistycznych, publikuje PWN – dzięki szybko rosnącej liczbie komputerów i niskich cenach tego rodzaju wydawnictw publikacje encyklopedyczne stają się powszechnie dostępne. Dużą popularnością cieszy się też wydawana przez Optimus Pascal Multimedia encyklopedia WIEM .
Największą encyklopedią elektroniczną na świecie pod względem liczby haseł jest anglojęzyczna wersja Wikipedii [2] [3] . Natomiast liczącą najwięcej haseł encyklopedią elektroniczną w języku polskim jest polskojęzyczna Wikipedia [4] .
Przypisy
[ edytuj ] Zobacz też
| Szokujące zaniedbanie w sprawie Papały |
|
Łódzka prokuratura zleciła zbadanie śladów krwi znalezionych w pobliżu miejsca morderstwa generała Marka Papały - informuje reporterka RMF FM Agnieszka Wyderka. Przy pierwszych oględzinach miejsca zabezpieczono dwie różne próbki krwi, ale sprawdzono tylko jedną. Dlaczego?
|
| "La Repubblica": Watykan zniesie celibat za 50 lat |
|
Zniesienie celibatu księży katolickich nastąpi za 50 lat - taki jest według włoskiego dziennika "La Repubblica" tajny projekt Watykanu. Gazeta podała, że plany te już teraz są omawiane przez watykańskich hierarchów.
|
| Anglia: Polak skazany za śmiertelny wypadek |
|
Łukasz Banasik spowodował wypadek, w którym zginął 22-letni Brytyjczyk. Za nieumyślne spowodowanie śmierci skazano go na pięć lat pozbawienia wolności.
|
| Ustawa hazardowa - Polska przed trybunał? |
|
Jeżeli Bruksela odrzuci polskie stanowisko, że notyfikacja ustawy o grach hazardowych nie była konieczna, to Polsce grozi sprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości w Luksemburgu - informuje korespondentka RMF FM Katarzyna Szymańska-Borginon.
|
| Jan Kosek przed komisją hazardową |
|
Nie jestem królem, baronem ani rekinem branży hazardowej; nie posiadam i nigdy nie posiadałem udziałów w spółce posiadającej kasyna - to słowa biznesmena Jana Koska, jakie padły na początku jego wolnej wypowiedzi przed hazardową komisją śledczą. Przesłuchanie odbywa się w Sali Kupieckiej krakowskiego magistratu.
|